Mogen ouders schoolfotos publiceren op besloten portal?

www.schoudercom.nl wordt een portal voor school-ouder communicatie. Per school kunnen leerkrachten en ouders op een afgeschermde omgeving inloggen en op diverse manieren met elkaar communiceren. Een van de onderdelen op de portal is de mogelijkheid voor ouders om foto’s te plaatsen. Kan dit volgens de wet?

Er is al veel geschreven over de wetgeving betreffende het publiceren van foto’s waarop personen herkenbaar in beeld zijn. Voor het publiceren op Internet waar we hier in geïnteresseerd zijn is de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) van belang. Het publiceren op andere wijze wordt door het portretrecht in de Auteurswet geregeld, zoals bijvoorbeeld door het Atlas College helder wordt uitgelegd.

Het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) geeft, gebaseerd op de Wbp, richtlijnen voor publicatie van persoonsgegevens op Internet en behandelt schoolfoto’s als voorbeeld. Volgens deze richtlijnen (kader “foto’s van leerlingen” op blz 15) is uitdrukkelijke toestemming van de ouders van geportretteerde leerlingen nodig. Het meest schrijnende voorbeeld dat ik las over mogelijke gevolgen van het ontbreken van toestemming is van een moeder en kind die op de vlucht waren voor een stalkende vader. Via Google vond hij de schoolfoto waar het kind op stond en kon hij ze lokaliseren (zie artikel van Arnoud Engelfriet).

Het voorkomen van dit soort vervelende gebeurtenissen is natuurlijk een van de redenen dat de Wbp bestaat. Aan de andere kant vinden de meeste ouders het gewoon leuk om foto’s die op school gemaakt zijn op Internet te zetten of daar te zien. Elke keer vragen om toestemming aan alle geportretteerden is echter praktisch niet haalbaar. Veel scholen nemen het publiceren van foto’s (door de scholen zelf) daarom op in een protocol waar ouders al dan niet expliciet voor moeten tekenen. Deze protocollen gaan standaard uit van toestemming en leggen daarnaast duidelijk uit hoe ouders bezwaar kunnen maken. Hoewel deze gang van zaken wettelijk gezien niet waterdicht is, wordt deze wel door de meerderheid van scholen en ouders geaccepteerd. Juridische stappen zijn dan ook zeldzaam en kunnen deels vermeden worden door correct om te gaan met bezwaren tegen plaatsing.

Op www.schoudercom.nl zullen zowel scholen als ouders foto’s kunnen plaatsen. Deze situatie wijkt dus af van de regelingen beschreven in huidige schoolprotocollen waarin alleen de school foto’s kan plaatsen. De Wbp bevat een aantal zaken die relevant zijn om hierover een positie te kunnen bepalen:

  1. De hoofdregel van de Wbp is dat iedereen die persoonsgegevens publiceert zélf verantwoordelijk is voor de naleving van de wet. In het geval dat ouders foto’s publiceren op een portal voor school-ouder communicatie zijn zij zelf op de eerste plaats verantwoordelijk, en niet de school.
  2. De wet maakt een onderscheid in verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid. Een school die een portal beschikbaar stelt waarop ouders foto’s kunnen plaatsen is wellicht mede-verantwoordelijk maar niet per se aansprakelijk. Wel kan van een school medewerking verlangt worden bij het verwijderen van gegevens die aantoonbaar in strijd zijn met de Wbp.
  3. Tenslotte maakt de wet een uitzondering voor “verwerkingen voor persoonlijk of huishoudelijk gebruik”. Dit zijn duidelijk afgebakende groepen van personen waarbij de toegang is afgeschermd voor derden.

De eerste twee zaken verlagen wellicht de drempel voor een school om in te stemmen met het activeren van de foto functionaliteit op de portal. De laatst genoemde lijkt de drempel zelfs geheel te verwijderen, daar het publiceren van de foto’s dan niet meer onder de Wbp zou vallen. Althans dit zou je kunnen concluderen uit de volgende zin uit de richtlijnen van het CBP:

De uitzondering geldt ook voor gebruik door familieleden of vrienden die niet tot het directe huishouden behoren, mits de toegang daadwerkelijk afgebakend is tot een benoembare groep familieleden, kennissen of vrienden.

Is een besloten portal, waarbij alleen medewerkers van de school en ouders van de leerlingen toegang hebben, een afgebakende groep kennissen volgens de Wbp?